Financiering
Wie betalen voor natuur en landschap?
Natuur en landschap lijken vanzelfsprekend, maar realisatie, beheer en onderhoud kosten geld. De kernvraag is: wie betaalt? Geld voor natuur en landschap is een structureel aandachtspunt dat uiteindelijk ons allemaal aangaat. In het verslagjaar stond het natuurbudget extra ter discussie door de economische crisis en de aankondiging van dramatische bezuinigingen. Deze actualiteit plaatste onze inspanningen voor voldoende financiering in een nieuw perspectief.
De12Landschappen had een rol in de volgende ontwikkelingen:
Nieuw subsidiestelsel
Na vijf jaar voorbereiding en enkele malen uitstel hakten de gezamenlijke provinciale overheden na de zomer van 2010 definitief de knoop door. Inmiddels is de invoering van het nieuwe Subsidiestelsel Natuur- en Landschapsbeheer (SNL) een feit. De regeling werd 1 januari 2011 van kracht en terreinbeheerders konden vanaf 15 november 2010 beheerssubsidie aanvragen.
De12Landschappen was actief betrokken bij de invoering van het SNL via deelname aan door het IPO gecoördineerde stuur-, advies- en taakgroepen. Ook intern heeft het samenwerkingsverband veel energie gestoken in het uitwisselen van informatie en ervaringen. Het merendeel van de Landschappen is overstapt naar het nieuwe subsidiestelsel.
Het SNL belooft een hele verbetering ten opzichte van Programma Beheer te worden…
Lees het volledige citaatStreekrekening
Een alternatieve manier om landschapsbeheer deels te financieren, is de streekrekening. Het idee erachter is ‘geld geven zonder geld te geven’: institutionele organisaties en bedrijven storten hun financiële buffer op de streekrekening van de plaatselijke Rabobank en kunnen beide een percentage van het gemaakte rentebedrag doneren aan een streekfonds. Het beschikbare geld komt ten goede aan streekplannen, zodat de zorg voor landschap dichtbij wordt verhoogd. De weg voor het openen van streekrekeningen werd geopend toen De12Landschappen en Rabobank Nederland in 2009 een convenant ondertekenden. In de afgelopen anderhalf jaar heeft de streekrekening bewezen een haalbaar en nuttig initiatief te zijn, goed voor de financiering van het landschap én maatschappelijke betrokkenheid. In het verslagjaar zijn dertig initiatieven gestart, waarvan eind 2010 zes operationeel waren (zie www.streekrekening.nl).
In juni 2010 is samen met de ministeries van LNV en VROM, en in samenwerking met het Groenfonds, in Kasteel Groeneveld de 2de Kennisdag Financiering Landschap georganiseerd. De12Landschappen had daarbij een leidende rol.
Het Utrechts Landschap en Rabobank Utrechtse Heuvelrug namen in 2010 het initiatief voor Streekrekening Utrechtse Heuvelrug…
Lees het volledige citaatGeldstromen vanuit landbouwbeleid
Een mogelijke toekomstige geldstroom voor beheer van het landschap is wellicht te realiseren via het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Denk bijvoorbeeld aan meer gerichte betalingen voor groene diensten en aan overheveling van inkomenssteun naar breder plattelandsbeleid. Daar kunnen het landschap en de milieukwaliteit van natuurgebieden van profiteren.
Eén van de bestedingsdoelen van het GLB-budget kan groenblauwe dooradering van het landelijk gebied zijn. De12Landschappen heeft bijgedragen aan begripsvorming over dit concept, waarbij de voordelen voor landschap, recreatie, waterberging en biodiversiteit zijn benadrukt. In enkele provincies zijn de Landschappen inmiddels betrokken bij de uitwerkingen van deze diensten.
Landschap Overijssel zet zich onder andere in voor duurzaam landschapsbeheer. Dit doen we met het systeem van Groene en Blauwe Diensten…
Lees het volledige citaatKlimaatbuffers
Natuurorganisaties kunnen een rol spelen in het klimaatbestendig maken van Nederland. Door in bepaalde gebieden de natuurlijke (water)processen ruimte te geven, ontstaan zogenoemde klimaatbuffers die de gevolgen van de klimaatverandering deels opvangen. Het ministerie van VROM heeft 15 miljoen ter beschikking gesteld om voorbeeldprojecten te realiseren (2009-2012). Samen met diverse partners* vormt De12Landschappen een Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers.
Het klimaatbufferproject Zachte zandmotor Friese IJsselmeerkust is een onderzoek naar de mogelijkheden van…
Lees het volledige citaatIn 2010 zijn drie provinciale Landschappen gestart met de uitvoering van aansprekende projecten die Nederland klimaatbestendiger én mooier maken. Het gedachtegoed van de klimaatbuffers is ook terug te zien in het Advies Deltacommissie en in het Nationaal Waterplan. Door deze aandacht en middelen kan de Coalitie het concept verder opschalen en aansturen op kleine en grote waterwerken.
* Partners Coalitie Natuurlijke Klimaatbuffers: stichting ARK, De12Landschappen, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Vogelbescherming Nederland, Waddenvereniging en Wereld Natuur Fonds.Waterschapslasten
De Landschappen dragen waterschapslasten af over hun terreinen. Daarmee is veel geld gemoeid, daarom is het de moeite waard dat voor natuurgebieden een lagere heffing geld. Helaas hanteren de waterschappen geen eenduidige omschrijving; sommigen zien bijvoorbeeld gras en akkers niet als natuur, anderen heffen op agrarisch gebieden die een natuurdoel hebben. De terreinbeheerders, verenigd in het Bosschap, gingen in 2010 met de Unie van Waterschappen in gesprek over eenduidige interpretatie, met als potentieel beoordelingsinstrumenten de Index Natuur en Landschap en de natuurbeheerkaarten van provincies.
Het overleg is echter (nog) op niets uitgelopen, waardoor ieder waterschap in het verslagjaar andere heffingen toepaste. Eind december is besloten om via proefprocessen helder te krijgen wat wel en niet als natuur wordt beschouwd. In de loop van 2011 zal hopelijk duidelijkheid komen over de te volgen handelswijze.
Leenfaciliteit EHS
De12Landschappen participeerde in 2010 in het IPO-Vakberaad Grond om – samen met Dienst Landelijk Gebied, Groenfonds en Natuurmonumenten – toe te zien of de beschikbare EHS-leenfaciliteit vanuit het rijk voldoende is benut voor de verwerving van terreinen voor realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS).
Diverse provincies waren in het verslagjaar reeds door hun budget heen, hoeveel de leenfaciliteit nog over voldoende middelen beschikte. Om die toch optimaal te kunnen benutten, stelde het Vakberaad Grond een alternatieve financieringsmaatregel voor. Die discussies maken deel uit van de gesprekken tussen rijk en provincies, en lopen dus door in 2011.
