Beheer en bescherming
Hoeder flora en fauna en natuurgebieden
Het beheren en beschermen van gebieden en soorten staat centraal in het werk van de twaalf Landschappen. In het behoud van flora en fauna zijn zij afhankelijk van nationaal en Europees beleid en wet- en regelgeving. Als samenwerkingsverband richt De12Landschappen zich daarom in sterke mate op ontwikkelingen binnen dat veld, door middel van belangenbehartiging en beleidsbeïnvloeding. Belangrijke thema’s in 2010 waren de beheerplanprocessen, druk op de realisatie van de EHS, behoud van biodiversiteit en tot slot aandacht voor leefgebieden, ganzen en weide- en akkervogels.
Beheerplanproces Natura 2000
Door de stikstofproblematiek heeft de minister nog niet alle potentiële Natura 2000- gebieden definitief aangewezen voor erkenning door de Natuurbeschermingswet. De aanwijzing door het nieuwe kabinet wacht – tegen de EU-regels in – onder meer op afronding van de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS), een dossier dat De12Landschappen in 2010 op de voet heeft gevolgd. De PAS moet de impasse bij de vergunningverlening aan bedrijven en het beheerplanproces Natura 2000 doorbreken in de gebieden waar stikstof neerslaat. In het kader van de PAS wordt onder meer ingezet op herstelstrategieën en maatregelen om de uitstoot te verlagen.
Ook in de gebieden waar geen sprake is van stikstofproblematiek worden maatregelen en toetsbare activiteiten vastgelegd in beheerplannen. Doel hiervan is om in het kader van Natura 2000 de bijzondere habitats en soorten in stand te houden binnen de aangewezen natuurgebieden. Ondernemers in de omgeving vrezen dat hen mogelijk beperkingen worden opgelegd via vergunningverlening. De12Landschappen maakte zich in 2010 opnieuw sterk voor gunstige Natura 2000-voorwaarden, maar zette ook in op meer onderling begrip en het nemen van verantwoordelijkheid door alle stakeholders. Naast het beïnvloeden van politieke besluitvorming is met maatschappelijke organisaties overlegd over het formuleren van een sociaal-economische paragraaf in de beheerplannen. Samen met terreinbeherende partners is bovendien de voortgang van het beheerplanproces besproken, waarbij tijdens georganiseerde regiodagen aandacht is besteed aan thema’s als monitoring, typische soorten en subsidie.
Ecologische Hoofdstructuur
Het onder uitgebreide aandacht van politiek en media gepresenteerde boek ‘Publiek geheim, het succes van de EHS’ toont aan dat de tot nu toe behaalde opzienbarende resultaten een randvoorwaarde zijn voor duurzame economische groei. De12Landschappen werkte op verzoek van initiatiefnemer Nationaal Grondfonds mee aan het boek, net als de Federatie Particulier Grondbezit, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Ondanks het succes van de EHS besloot de huidige regering de ambities sterk terug te schroeven door forse bezuinigingen. Alle discussies en initiatieven rondom de EHS kwamen daarmee in een heel ander daglicht te staan.
Om goede prioriteiten te stellen en strategische grondverwervingen te doen voor de afronding van het EHS-traject is kaartinformatie waardevol in de discussie over herijking. De12Landschappen heeft in 2010 daarom opnieuw medewerking toegezegd aan Dienst Landelijke Gebied om per 2011 weer een natuurmeting te doen. Deze Natuurmeting op Kaart (NOK) geeft een betrouwbaar en gedetailleerd beeld van de realisatie de EHS op de onderdelen begrenzing, verwerving en inrichting.
Om ook particulieren door grondverwerving te laten bijdragen aan realisatie van de EHS, is in 2010 gewerkt aan een uitbreiding van de PNB-regeling die oorspronkelijk exclusief was ontwikkeld voor de Landschappen en Natuurmonumenten. Aanleiding was het Akkoord van Linschoten (in 2009 ondertekend door o.a. De12Landschappen). De nieuwe subsidieregeling wordt echter vertraagd door de besluitvorming in provincies en door staatssteunprocedures. Bovendien heeft het nieuwe ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) de overleggen over het Akkoord van Linschoten opgeschort totdat er meer helderheid is over de uitwerking van het natuurbeleid op basis van het nieuwe regeerakkoord.
Na de verklaring van Linschoten van 27 mei 2009 is het onderhandelingsproces om te komen tot een gelijkwaardige regeling voor particulieren…
Lees het volledige citaatBiodiversiteit
Als deelnemer aan de Coalitie Biodiversiteit 2010 heeft De12Landschappen actief bijgedragen aan het internationale Jaar van de Biodiversiteit. Om het thema biodiversiteit te laten leven voor alle burgers, draaide De12Landschappen mee in de Wereldbiodiversiteitsdag (22 mei): op Voornes Duin, terrein van het Zuid-Hollands Landschap, werd een publieksevenement georganiseerd.
Een andere manier om biodiversiteit onder de aandacht te brengen was de inhoudelijke bijdrage aan het boek ‘De Nederlandse Biodiversiteit’, een naslagwerk dat 47.800 soorten beschrijft. Het boek benoemd ook de betekenis van natuurbeheer voor biodiversiteit en de specifieke rol daarin van terreinbeheerders als de twaalf Landschappen. Tevens verleende De12Landschappen medewerking aan het programma ‘Biodiversiteit werkt’ van de Rijksuniversiteit Groningen. Het betreft een analyse van begrazingsprojecten die beheerders, wetenschappers en politici beter inzicht moet geven in waarom het ene project succesvoller is als het andere. Zes provinciale Landschappen werken mee aan het onderzoek.
Tot slot werkte De12Landschappen mee aan een Intentieverklaring voor het Platform Biodiversiteit en Bedrijfsleven; van VNO-NCW, LTO, MKB-Nederland en De12Landschappen. Eind 2010 is die verklaring door IUCN (en daardoor mede namens De12Landschappen) ondertekend.
Het Zuid-Hollands Landschap heeft het jaar van de biodiversiteit aangegrepen voor het organiseren van diverse activiteiten…
Lees het volledige citaatLeefgebieden
De formule van leefgebiedenbenadering spreekt aan bij zowel betrokken organisaties als overheid. Toch gaven de provincies in 2010 te kennen dat ze het met de huidige middelen niet redden. De12Landschappen heeft zorg over de opstelling van het rijk bij dit dossier, ook omdat in het verslagjaar niet al het beschikbare budget is uitgegeven aan de beoogde doelen. In 2010 is daarom met diverse partijen van gedachten gewisseld over hoe het verder moet met de benadering op basis van leefgebieden. Concreet heeft De12Landschappen aangegeven morele steun te verlenen aan het project ’10 voor 12’ van de Vlinderstichting, bedoeld voor de inrichting en kwaliteitsverbetering van tien leefgebieden voor twaalf bedreigde vlindersoorten.
Weide- en akkervogels
Het blijft nodig om strategisch te werken aan het behoud van weidevogels in Nederland. Om de lokale bevolking en gemeentelijke politiek hierbij te betrekken, werd in 2010 de Landelijke Weidevogelcampagne gevoerd, met als hoogtepunt de Weidevogelweek in april. Als participant van het Weidevogelverbond was De12Landschappen actief betrokken bij de campagne, die werd getrokken door Landschapsbeheer en Vogelbescherming Nederland. Ondanks de brede erkenning van het weidevogeldossier ontstond in 2010 discussie over de toekomst van het verbond.
Het IPO stelde voor de regie- en werkgroep te laten opgaan in de nieuwe Adviesgroep SNL. In het verslagjaar kregen ook akkervogels aandacht, omdat ze sluipenderwijs verdwijnen uit de landbouwgebieden. De12Landschappen organiseerde samen met Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en Vogelbescherming Nederland vier Akkervogeldagen om de problematiek te bespreken. Dit leidde tot meer aandacht voor akkervogels in het beheer van de eigen akkerreservaten.
Ganzen
Het wel of juist geen maatregelen nemen door terreinbeheerders voor broedende ganzenpopulaties (om schade te voorkomen) heeft de afgelopen jaren tot veel discussies geleid. Een sluitend beleid is nog niet vastgesteld en om in 2011 problemen te voorkomen, is eind 2010 een voorlopige Richtlijn Ganzenbeheer opgesteld voor het beheer en de communicatie. In het voorjaar kunnen De12Landschappen, Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer feedback geven op de richtlijn en die input wordt gebruikt om de eigen Ganzenvisie – nu voor tachtig procent klaar – helemaal af te ronden.
De noodzaak van deze gezamenlijke visie hangt in sterke mate af van de uitkomsten van het Mutual Gains Approach, een onderhandelingstraject waarin diverse partijen* participeren onder leiding van een onafhankelijke procesbegeleider. Doel is tot een gezamenlijk gedragen beleid voor overwinterende en broedende ganzen waarmee iedereen jaren vooruit kan.
* Partijen Mutual Gains Approach: De12Landschappen, FPG, KNJV, LTO, Natuurmonumenten, NPN, Staatsbosbeheer en Vogelbescherming Nederland.
